فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٢٢ - فصل تقسيم وحدت

ترجمه:

فصل تقسيم وحدت‌

مرحوم مصنّف مى‌فرمايد:

براى واحد اقسامى است و حاصل آن اينستكه:

واحد يا حقيقى است و يا غيرحقيقى.

حقيقى: آنستكه در اتّصافش به وحدت به واسطه در عروض محتاج نيست و

بعبارت ديگر:

واحد حقيقى آنستكه وحدت وصفى است بحال خودش نه براى موضوف و

متعلّقش.

غير حقيقى: آنستكه بخلاف آن باشد يعنى در اتّصافش بوحدت نيازمند به‌

واسطه در عروض باشد.

حقيقى نيز يا ذاتى است كه وحدت برايش ثابت است يا چ نين نبوده بلكه‌

نفس وحدت عينيّه است نه مفهوم ذهنى عنوانى.

قسم دوّم همان واحدى است كه وحدتش، وحدت حقّه يعنى حقّ وحدت‌

مى‌باشد مانند حقتعالى حقّت كلمته و قسم اوّل يا واحد بالخصوص است و يا واحد

بالعموم.

و واحد بالعموم يا واحد بالعموم بمعناى سعه وجودى است و يا واحد بالعموم‌

مفهومى است.

و واحد بالعموم مفهومى نيز يا نوعى است و يا جنسى و يا عرضى با ملاحظه‌

مراتبش. و واحد بالخصوص نيز يا از حيث طبيعتى كه معروض وحدت است قابل‌

تقسيم نيست و يا باين اعتبار قابل تقسيم مى‌باشد.

قسمى كه قابل تقسيم نيست يا نفس مفهوم وحدت و عين مفهوم عدم‌

الانقسام است و يا غير آن مى‌باشد.

قسم دوّم يا وضعى و قابل اشاره است و يا مفارق و غير قابل اينمعنا

مى‌باشد. مفارق يا مفارق محض است و يا بجسم تعلّق دارد.

و قسمى كه قابل تقسيم است يا بالذّات قابل تقسيم بوده و يا بالعرض‌